Bir videonun yapay zekâyla üretilip üretilmediği nasıl anlaşılır?
Kısa cevap
Kesin bir yolu yok. Elle yapılan kontroller ve araçlar ipucu verir, kanıt vermez. Üretim araçları geliştikçe gözle görülen hatalar azalıyor; tersine, sıkıştırma, filtre ve düşük ışık gibi sebeplerle gerçek videolarda da "yapay" görünen kusurlar olabiliyor. En sağlam yol, görüntünün kendisinden çok videonun nereden geldiğine bakmak.
1. Kaynağa git
- Videoyu ilk kim yayınladı? Gördüğün hesap asıl kaynak mı, yoksa yeniden yükleyen mi?
- Açıklamada ya da yorumlarda videonun yapay zekâyla üretildiği belirtilmiş mi? Bazı platformlar bu tür içeriklere etiket gösterir. Etiketin olmaması videonun gerçek olduğu anlamına gelmez.
- Hesap ne tür içerik paylaşıyor? Benzer "inanılmaz" videolar sürekli geliyorsa dikkat.
2. Olayı başka yerde ara
- Video önemli bir olayı gösteriyorsa, haber kuruluşları ve resmî hesaplar da ondan söz eder. Hiçbir yerde geçmiyorsa bu bir uyarı işaretidir.
- Videodan bir kare alıp ters görsel aramasında ara. Aynı görüntünün daha eski ya da farklı bir bağlamda yayınlanmış hâli çıkabilir.
3. Görüntüye dikkatle bak
Aşağıdakiler ipucudur; tek başına hiçbiri sonuç değildir.
- Eller ve parmaklar: sayısı, şekli, nesneleri tutuşu.
- Yazılar: tabela, plaka, etiket gibi metinler bozuk ya da anlamsız mı?
- Kenarlar: saç, gözlük, kulak çevresinde erime ya da titreme var mı?
- Fizik: gölgeler, yansımalar, su ve duman doğal davranıyor mu?
- Süreklilik: kamera döndüğünde ya da sahne değiştiğinde nesneler, kıyafetler, arka plan aynı kalıyor mu?
- Arka plan: kalabalıktaki yüzler ve hareketler tutarlı mı?
4. Sese dikkat et
- Dudak hareketleri konuşmayla örtüşüyor mu?
- Ses, ortamla uyumlu mu (oda yankısı, dış ses, nefes)?
- Tanıdık birinin sesiyse, söylediği şey o kişinin başka kayıtlarında da geçiyor mu?
5. İçerikle görüntüyü ayrı düşün
Yapay zekâyla üretilmiş bir video doğru bir bilgiyi anlatabilir; gerçek bir video da yanlış bir iddiayı taşıyabilir. "Bu görüntü gerçek mi?" ile "Söylenen şey doğru mu?" iki ayrı sorudur.
Fact AI bu konuda ne yapar?
Fact AI, video ya da görselde yapay zekâ üretimi belirtisi arar ve bir ihtimal yüzdesi gösterir; bu yüzdeye neden vardığını gördüğü belirtilerle yazar. Kesin bir "AI mi, değil mi" hükmü vermez. Derleme videolarda hangi bölümün yapay, hangisinin gerçek göründüğünü ayırır. Değerlendiremediğinde bunu açıkça söyler; bu "gerçek" demek değildir.
Bu okuma, videodaki iddiaların kaynaklarla kontrolünden ayrıdır: aynı analizde iki soru da ayrı ayrı cevaplanır. Fact AI de yanılabilir; yukarıdaki adımları onun okumasıyla birlikte kullan. Analizin nasıl hazırlandığı: Yöntem.